مجموعه نرم‌افزار اداری Calligra

یکی از پرکاربردترین مجموعه‌های نرم‌افزاری بر روی رایانه‌های شخصی و حتی تبلت‌ها و گوشی‌های هوشمند، مجموعه نرم‌افزارهای اداری (Office) هستند که معروف‌ترین این گونه نرم‌افزارها، مجموعه مایکروسافت آفیس است که یک محصول انحصاری بوده و برای سیستم‌عامل‌های OSX و ویندوز ارائه می‌شود. در دنیای نرم‌افزارهای آزاد، مجموعه نرم‌افزار اداری OpenOffice.org که مدت‌ زیادی توسط کمپانی Sun توسعه داده می‌شد و توسط جاوا نوشته شده بود، با نسخه مخصوص گنو/لینوکس و ویندوز خود حکمرانی می‌کرد تا این که Oracle شرکت Sun را خریداری کرد. بعد از آن عده‌ای از توسعه دهندگان OpenOffice.org که نگران آینده این مجموعه نرم‌افزار اداری بودند شروع به انشعاب (fork) از این پروژه کردند و که نتیجه آن، مجموعه LibreOffice بود. که این نرم‌افزار تا به امروز به مجموعه اداری پیش‌فرض اکثر توزیع‌های گنو/لینوکس بدل شده است.

اما KDE SC که شامل نرم‌افزارهای کاربردی مختص به خود در هر زمینه‌ای هست نیز دارای نرم‌افزار اداری مختص خود به نام KOffice بود که در برابر رقیب آزاد خود کارایی مناسبی نداشت و اکثر کاربران KDE نیز از آن استفاده نمی‌کردند. این نرم‌افزار دارای ایرادات فراوانی بود و از اکثر فرمت‌های موجود پشتیبانی نمی‌کرد؛ همچنین از جنبه‌ی کاربردی هم کار با آن راحت و دل‌چسب نبود. این روند ادامه داشت تا این‌که توسعه‌دهندگان این نرم‌افزار افزایش یافتند و تغییر و تحولات زیادی در ساختار آن ایجاد کردند؛ این تغییر و تحولات بر روی همان مجموعه اداری KOffice رخ داد و باعث تغییر نام این مجموعه به Calligra نیز شد. نسخه ۲٫۴ این نرم‌افزار که دیروز منتشر شد در واقع اولین نسخه‌ی پایدار Calligra است که شامل تغییرات زیادی بوده و باعث شده است این مجموعه، به نرم‌افزارهایی چون LibreOffice نزدیک‌تر شود.

این مجموعه شامل چندین نرم‌افزار مجزا می‌شود که در این گونه مجموعه‌ها معمولا به چشم می‌خورند.

• Calligra Word: همانطور که از نامش پیداست همانند نرم‌افزار Word در مجموعه اداری MS Office است و برای حروف‌چینی و ویرایش اسناد متنی به کار می‌رود. این نرم‌افزار از اکثر فرمت‌های رایج بعنوان ورودی پشتیبانی خوبی به عمل می‌آورد اما برای خروجی فقط از فرمت آزاد و متن‌باز ODT پشتیبانی می‌کند. با این وجود توسعه‌دهندگان مشغول افزودن امکانی برای ذخیره‌ی خروجی بر روی فرمت‌های رایج هستند. در هر حال با وجود پشتیبانی گسترده از این فرمت در اکثر نرم‌افزارها حتی در MS Office 2007 SP2 به بعد، نباید مشکل خاصی در مورد این فرمت وجود داشته باشد.

• Calligra Stage: نرم‌افزاری مشابه نرم‌افزار PowerPoint در مجموعه اداری مایکروسافت است که برای ارائه مطالب چند‌رسانه‌ای به کار‌ می‌رود. این نرم‌افزار که دارای ویژگی‌ها و مضمون‌های مناسبی است، از اکثر فرمتهای رایج پشتیبانی خوبی به عمل می‌آورد اما همچون Calligra Word تنها امکان ذخیره خروجی در فرمت آزاد و متن‌باز را داراست. این فرمت نیز همانند فرمت ODT توسط اکثر نرم‌افزارهای اداری معروف پشتیبانی می‌شود و جای نگرانی از این جهت وجود ندارد. نرم‌ افزار Stage برای ساخت یک ارائه متوسط و نرمال بسیار خوب عمل می‌کند و شامل اکثر گزینه‌های مورد نیاز برای ایجاد چنین فایل‌هایی هست؛ همچنین از فرمت‌های رایج پشتیبانی کرده و دارای امکان ایجاد خروجی PDF نیز هست. خروجی PDF برای ارائه در سیستمی که نرم‌افزار Stage یا برنامه‌های مشابه در آن نصب نیست بسیار کاربردی‌ست. همچنین در این مجموعه گزینه‌ای در منوی فایل برای دانلود پرونده‌های موجود در Google Documents نیز وجود دارد.

• Calligra Tables: نرم‌افزاری مشابه نرم‌افزار Excel در مجموعه نرم‌افزار اداری مایکروسافت که برای محاسبات عددی، گردآوری و تحلیل اطلاعات، رسم جداول و نمودار اطلاعاتی و … به کار می‌رود. این نرم‌افزار نیز مانند دیگر نرم‌افزار‌های موجود در این مجموعه از اکثر فرمت‌های رایج پشتیبانی می‌کند اما برای ذخیره و گرفتن خروجی، موردی که در خصوص دو قسمت قبلی ذکر شد، اینجا نیز صدق می‌کند.

• Calligra Karbon: نرم‌افزاری شبیه به Inkscape که برای طراحی و ویرایش فایلهای SVG و PDF مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نرم‌افزار معادل نرم‌افزار Draw در مجموعه LibreOffice به شمار می‌رود و از امکانات مناسبی نیز برخوردار است و به راحتی امکان کشیدن اشکالی ساده را فراهم می‌کند.

• Calligra Krita: نرم‌افزار دیگری برای طراحی است که معادل نرم‌افزارهایی چون Corel Draw یا My Paint است. برخی کاربران به اشتباه آن را با Gimp مقایسه می‌کنند که اشتباه است چرا که این دو نرم‌افزار کاربردهای کاملا متفاوتی دارند. از این نرم‌افزار می‌توانید برای طراحی کمیک‌ها یا طراحی‌های حرفه‌ای با انواع قلم‌ها استفاده نمایید و یا به صفحه آرایی جلد یک مجله اقدام کنید! این نرم‌افزار از ورودی ۱۶ بیتی استفاده کرده و از رنگ‌بندی CMYK و همچنین Apple RGB و Adobe RGB نیز پشتیبانی می‌کند.

• Calligra Kexi: معادل نرم‌افزار Access در مجموعه نرم‌افزار اداری مایکروسافت به شمار می‌رود و برای مدیریت بانک‌های اطلاعاتی استفاده می‌شود. این نرم‌افزار که در حال توسعه است و دارای امکانات خوبی نیز هست، ظاهر و طراحی بسیار خوبی داشته و بسیار کاربر پسندتر از رقبای خود طراحی شده است. این نرم‌افزار از فرمت منحصر به خود و نیز قالب mdb پشتیبانی می‌کند.

• ‌Braindump و Plan: نرم افزار Plan برای مدیریت پروژه‌ها کاربرد دارد و Braindump نیز همان‌طور که از نامش پیداست برای طراحی ایده‌های شما نرم‌افزار جالبی خواهد بود.

ظاهر نرم‌افزار

یکی از ویزگی های مهم این مجموعه در مقابل LibreOffice استفاده از Qt در طراحی رابط کاربری و ظاهر زیبا و کاربر پسند آن است؛ به نحوی که بسیاری از امکانات این نرم‌افزار را به راحتی می‌توانید از پانل سمت راست پیدا و استفاده نمایید. همچنین این ظاهر برخلاف رابط کاربری Ribon در محصولات مایکروسافت که در آن کنترل‌ها و امکانات در بالای پنجره قرار دارند و باعث هدر رفتن فضای عمودی می‌شود، در سمت راست پنجره قرار گرفته و برای صفحه نمایش‌های امروزی که همگی عریض هستند گزینه بسیار بهتری است.

نکته: معمولا هنگامی که جهت عمده‌ی متنی که تایپ می‌کنید، راست به چپ باشد به طور پیش فرض چینش راست‌چین اعمال می‌شود اما در این نرم‌افزار چینش پیش فرض، چپ‌چین بوده و هنگامی که پرونده‌ای با متن فارسی یا هر زبان راست به چپ دیگری را باز می‌کنید، متن‌ها چپ چین‌اند که با انتخاب کل متن و زدن دکمه‌ی راست‌چین، مشکل حل می‌شود. این رفتار ممکن است از یک سهل انگاری و یا یک باگ ناشی شده باشد. می‌توانید با گزارش این مورد به توسعه‌دهندگان Calligra به رفع آن کمک کنید تا در نسخه آینده این مشکل کوچک برطرف شود.

مزایای Calligra نسبت به Google Docs و LibreOffice

Google Docs نرم‌افزاری تحت وب بوده که از ویژگی‌های آن می‌توان به توانایی استفاده در مرورگر و ذخیره اطلاعات در فضای اینترنت اشاره کرد. این ویژگی باعث می‌شود، در هرجا که حضور دارید بتوانید به اطلاعات آن دسترسی داشته باشید. اما جدای از این ویژگی مبتنی بر وب بودن اشکالاتی نیز در آن مشاهده می‌شود. به طور مثال این نرم‌افزار وابسته به مرورگر شما نیز هست و سرعت اینترنت شما نیز نقش مهمی در کارکرد صحیح آن دارد. همچنین امکانات و ظاهر آن ابتدایی و فقط کار راه انداز هستند. Calligra نرم‌افزاری است که با C++/Qt نوشته شده است و همچون دیگر نرم‌افزارهای نوشته شده با Qt از قابلیت حمل (چند سکویی) بسیار خوبی برخوردار است. همچنین این مجموعه شامل دو نر‌م‌افزار به نام‌های Calligra Mobile و Calligra Active بوده که برای موبایل و تبلت طراحی شده‌اند. این مجموعه نرم‌افزار در مقابل Google Docs شامل نرم‌افزارهای بیشتر و همچنین امکانات بیشتری است. LibreOffice نیز که دارای امکانات و نرم‌افزارهای مختلفی است از ظاهر چندان زیبا و کاربرپسندی برخوردار نیست. همچنین به دلیل نوشته شدن با جاوا با ظاهر میزکار میزبان خود به خصوص KDE هماهنگی ندارد. جدای از این مشکلات، LibreOffice سنگین‌تر بوده و کندتر از Calligra عمل می‌کند.

تغییرات نسبت به نسخه پیشین

در نسخه‌ی ۲٫۴ مجموعه Calligra که در تاریخ ۱۱ آپریل منتشر شد، تغییرات متنوعی نسبت به پروژه‌ی قدیمی KOffice صورت گرفته که به برخی از مهم‌ترین این تغییرات به اختصار خواهیم پرداخت.

• Calligra در این نسخه از یک موتور طرح‌بندیِ متنِ بازنویسی شده بهره می‌برد که منجر به پشتیبانی بهتر Calligra از فرمت آزاد ODF می‌گردد. این تغییرات شامل بهبودهایی در جداول، پانوشت‌ها و پی‌نوشت‌ها نیز می‌شود. برنامه Word نیز به طور عمده بازنویسی شده است که منجر به بهبود کارایی این نرم‌افزار می‌شود.

• در Calligra 2.4 رابط کاربری ساده‌سازی شده است. به عنوان مثال در نرم‌افزار Calligra Word، پنل‌های چندگانه با یکدیگر ادغام شده و یک Dock واحد را ایجاد کرده‌اند که بیشتر تنظیمات قالب‌بندی متن را شامل می‌شود.

• اضافه شدن نرم‌افزارهای جدید چون Flow و Braindump به خانواده‌ی Calligra

• ایجاد و طراحی محیطی ساده و زیبا برای کار در صفحات لمسی و Plasma Active از طریق برنامه Calligra Active

• بهبود عملکرد و شناسایی فرمت‌های مختلف اسناد و پرونده‌های مایکروسافت در بخش وارد کردن فیلتر‌ها

این مجموعه نرم‌افزار اداری، به عنوان یک مجموعه‌ی مناسب و کاربردی با ظاهری به نسبت زیبا، از توان رقابتی بالایی برخوردار است و بطور قطع با افزوده شدن ویژگی‌های دیگر و رفع برخی از مشکلات و باگ‌های فعلی می‌تواند جایگزین بسیار مناسبی برای سیستم اداری انحصاری مایکروسافت باشد.

جهت مطالعه نکات انتشار Calligra 2.4 و معرفی این نرم‌افزار از زبان توسعه‌دهندگان آن، می‌توانید به سایت رسمی پروژه مراجعه نمایید. همچنین به منظور مشاهده راهنمای نصب مجموعه اداری کالیگرا در توزیع‌های مختلف گنو/لینوکس و یا ویندوز، از توضیحات این لینک در سایت رسمی استفاده کنید. برای دریافت کدمنبع این برنامه آزاد نیز از طریق این لینک اقدام نمایید.