بررسی مینت ۱۲ Lisa (گنوم)

مقدمه :

 لینوکس مینت را همه می‌شناسیم. یکی از توزیع‌های گنو/لینوکس برپایهٔ دبیان/اوبونتو که این روزها در صدر پر طرفدارترین توزیع‌های سایت دیسترو واچ خودنمایی می‌کند. هدف این توزیع، فراهم آوردن محیط و سیستم‌عاملی بدون دردسر است که شامل بسته‌های نرم‌افزاری گوناگون از جمله پلاگین‌های مربوط به مرورگرهای وب و کدک‌های صوتی و تصویری باشد. مینت همچنین دارای رابط گرافیکی تلفیقی و منوی مخصوص به خود است.

انتشار و ویژگی‌ها

مینت ۱۲ با یک رابط گرافیکی تازه متولد شده که از ترکیب گنوم۳ و MGSE ساخته شده خود را معرفی کرده است.

“MGSE” (Mint Gnome Shell Extensions)‎ یک طرح دسکتاپ بر روی گنوم ۳ است که به شما امکان استفاده از گنوم۳ در یک محیط سنتی (گنوم۲) را می‌دهد. شما به راحتی می‌توانید تمام اجزای MGSE را غیر فعال کنید و از یک محیط خالص گنوم۳ استفاده کنید. به هر حال فعال/غیرفعال کردن این اجزا در اختیار شماست و آزادید آن‌هایی که می‌پسندید را فعال و آن‌هایی را که دوست نمی‌دارید غیرفعال کنید. با فعال/غیرفعال کردن گزینشی افزونه‌ها، می‌توانید محیط اختصاصی خود با تلفیقی از ویژگی‌های مورد نیاز را در اختیار داشته باشید.

ویژگی‌های اصلی MGSE عبارتند از:

• پنل زیرین
• منوی ابزارها
• لیست پنجره‌ها
• یک task-centric (که به شما امکان جاباجا شدن بین پنجره‌ها را می‌دهد (سوای ابزارهای در حال اجرا))
• آیکن‌های قابل مشاهده سینی سیستم

دسکتاپ مینت ترکیبی‌ست از یه محیط قدیمی با امکانات جدید. یک رابط گرافیکی تازه تأسیس که باعث می‌شود کاربران قدیمی خود را در خانه قبلی خود ببینند آن هم همراه با تکنولوژی‌های جدید موجود در گنوم۳.

در کنار این دسکتاپ ترکیبی شما MATE (یک انشعاب از گنوم۲) را نیز به همراه خواهید داشت. یک هدیه از جانب لینوکس مینت برای کسانی که نسخه DVD را دریافت می‌کنند. البته کاربرانی که از نسخه CD استفاده می‌کنند نیز می‌توانند با نصب بسته mint-meta-mate آن را به نعنای خود اضافه کنند.

با وجود این دو محیط، تیم توسعه مینت باز هم خود را بی‌نیاز از تلاش ندیده و مدتی پیش پروژه جدیدی با نام Cinnamon کلید زده است. بزودی یک بررسی اجمالی از این محیط نوشته و در LinuxReview منتشر خواهد شد.

دریافت (Download)

با مراجعه به این صفحه شما با گزینه‌های مختلف برای دریافت مواجه می‌شوید. برای کاربران ایرانی بهترین انتخاب، دانلود نسخه DVD با حجم کمی بیش از یک گیگ از این پیوند برای معماری ۳۲ بیتی و از این پیوند برای معماری ۶۴ بیتی است. همچنین شما می‌توانید نسخه CD که شامل ابزارها و اضافات کمتری می‌شود را از این پیوند برای معماری ۳۲ بیتی و از این پیوند برای معماری ۶۴ بیتی دریافت کنید. نسخه CD کشورهایی را که دارای قوانین خاص ثبت اختراع هستند و اجرای یک سری از کدک‌ها و ابزارهای خاص در آن‌ها محدود است هدف قرار داده است. بعد از مراجعه به یکی از پیوندهای فوق شما با لیستی از آیینه‌ها جهت دریافت روبرو می‌شوید. همچنین گزینه دانلود از طریق تورنت نیز در اختیار شما قرار دارد.

همچنین نسخه KDE این توزیع گنو/لینوکس نیز از طریق صفحه دریافت قابل بارگزاری است. برای دریافت نسخه ۳۲ بیتی از این پیوند و برای نسخه ۶۴ بیتی از این پیوند استفاده کنید. نسخه KDE شامل کد‌ک‌ها و ابزارهای اضافی می‌شود.

اولین تجربه

بعد از دانلود نسخه DVD با معماری ۶۴ بیتی از طریق تورنت، آن را در لپ‌تاپ hp G62 قرار دادیم و منتظر بارگزاری آن شدیم. نزدیک به ۱ دقیقه و ۱۰ ثانیه صفحه لپ‌تاپ کاملاً سیاه بود ولی صداهای درایو نوری حاکی از انجام عملیاتی در پشت این چهره سیاه بود. در دقیقه دوم با دسکتاپ مواجه شدیم و در کل بعد از دو دقیقه و سی ثانیه مینت بصورت دیسک زنده آماده و مهیا برای اجرا و انجام وظیفه بود.

مینت در این نسخه از لینوکس ۳.۰ و گنوم ۳.۲ استفاده می‌کند. همانند نسخه قبلی دسکتاپ پیش‌فرض با یک پس‌زمینه ۳ بعدی تزئین شده است. Activites از قسمت بالا-چپ در دسترس بوده و آیکن خانه و کامپیوتر بر روی صفحه دسکتاپ خودنمایی می‌کنند. سینی سیستم در بالا قرار دارد و در پایین-چپ هم منوی اختصاصی مینت واقع شده است. لینوکس مینت ۱۲ شامل دو تم به نام‌های Mint-Z و Mint-Z-Dark می‌شود که بر پایه Mint-X و Zukitwo هستند. وجود دکمه کمینه (Minimize) بر روی پنجره‌ها می‌تواند برای بسیاری مسرت بخش باشد؛ هرچند که بسیاری معتقدند با وجود مفهوم خاص گنوم‌شل نیازی به این دکمه‌ها احساس نخواهد شد. Activities از طریق دکمه Super و یا با حرکت نشانگر ماوس به سمت بالا-چپ ظاهر می‌شود و دارای دو ستون پنجره‌ها و ابزارهاست. بعد از انتخاب ستون ابزارها ما با یک دسته بندی جالب توجه مواجه می‌شویم که امکان انتخاب برنامه را برای کاربر سریع‌تر خواهد کرد؛ هرچند شاید با جستجوی نام برنامه سریع‌تر به مراد خود برسیم. منوی پایین-چپ که مینت به این مجموعه اضافه کرده است شاید در ابتدا کمی عجیب به نظر برسد ولی مطمئن باشید به راحتی با آن ارتباط برقرار خواهید کرد. پیمایش کمتر ماوس در حین کار با این محیط از مزیت‌های وجود این منو در پایین-چپ به همراه Activities در بالا-چپ به حساب می‌آید چرا که دسترسی به ابزارها و برنامه‌ها را برای شما با توجه به محل نشانگر ماوس راحت‌تر و سریع‌تر می‌کند. برای خارج شدن-خاموش‌کردن-قفل‌صفحه، ممکن است در ابتدا به منوی پایین-چپ مراجعه کنید ولی در این نسخه گزینه‌ای به منظور این عملیات به مانند سابق وجود ندارد و بایستی از طریق دکمه‌هی مورد نظر در بالا-راست اقدام به این کار کنید. همچنین وجود نوار مدیریت پنجره‌ها و ابزارها در پایین می‌تواند مزیت بزرگی محسوب شود.

از محیط خارج شده و به سراغ بقیه گزینه‌های موجود می‌رویم. دومین محیطی که مینت در اختیارمان می‌گذارد فال بک مد گنوم ۳ هست. فال‌بک‌مد فاقد هرگونه اکستنشن است. اگر مینت بر روی سیستمی که از حالت ۳ بعدی پشتیبانی نمی‌کند بارگزاری شود به صورت خودکار این محیط اجرا خواهد شد.

گزینهٔ آخر برای کاربرانی که نسخه DVD را انتخاب کرده‌اند دسکتاپ MATE خواهد بود. همانگونه که می‌دانید MATE یک انشعاب از گنوم ۲ است که به خوبی بر روی مینت اجرا می‌شود و البته بر خلاف گنوم۲ اصلی، کاملا با گنوم۳ سازگاری داشته و می‌تواند در کنار آن نصب و بارگزاری شود. در این محیط منوی قدیمی مینت در پایین-چپ امکان دسترسی آسان به ابزارها و برنامه‌ها را به شما می‌دهد. همچنین گزینه‌های نیرو (Power) نیز از همین منو قابل دسترسی است. پنل پایینی نیز وظیفه مدیریت پنجره‌ها را برعهده داشته و بر روی دسکتاپ ۳ آیکن کامپیوتر، خانه و سطل‌زباله را مشاهده شاهد هستیم.

در مینت ۱۲ شما قابلیت ورود به سیستم بدون کلمه عبور توسط کاربری به اسم میهمان را دارید. این کاربر اجازه استفاده از محیط‌های مختلف را دارد، می‌تواند فایل بسازد و از برنامه‌ها استفاده کند و همچنین به مرور وب بپردازد. زمانی که کاربر مهمان خارج می‌شود همه چیز به حالت قبل بر می‌گردد. این کاربر نمی‌تواند از sudo استفاده کند.

در مینت ۱۲ شما با نسخه ۳.۰ هسته لینوکس، جاوا و GCC طرف هستید و همه این ابزارها در کنار محیط‌ها فضایی بالی ۳ گیگ را برای نصب از شما طلب می‌کند.

نصب

بعد از کمی گشت و گذار میان ابزارها به سراغ نصب مینت با استفاده از گزینه موجود بر روی دسکتاپ می‌رویم. نصابی مانند نصاب ابونتو در انتظارمان است.

نصاب بعد از در نظر گرفتن شرایط موجود ما را به پله بعدی هدایت می‌کند.

در قسمت نوع نصب ما Somthing else را برای اعمال دستی تغییرات انتخاب کردیم.

از آنجایی که بر روی لپ‌تاپ یک اسلکور از پیش نصب شده وجود داشت ما مینت را بدون ساختن Swap و فقط با ساخت یک پارتیشن به عنوان ریشه نصب کردیم.

در این هنگام عملیات نصب در پس زمینه آغاز شده ولی نصاب هنوز هم از ما اطلاعات بیشتری را طلب می‌کند؛ این ویژگی که از ویژگی‌های جالب توجه نصاب اوبونتو بوده و به مینت نیز ارث رسیده است فرآیند نصب را به میزان قابل توجهی یک‌دست و سریع می‌کند. در مرحله بعدی منطقه زمانی را بر روی Tehran قرار دادیم و نصاب به صورت خودکار طرح صفحه‌کلید فارسی را به ما پیشنهاد داد.

بعد از وارد کردن اطلاعات کاربری، نصاب از ما در مورد انتخاب یک عکس به عنوان تصویر حساب کاربری سؤال کرد. در این مرحله وب‌کم لپ‌تاپ روشن می‌شود و شما می‌توانید تصویر خودتان را به صورت زنده شکار کرده و در حساب کاربری جایگزین کنید.

اکنون کافیست چند دقیقه‌ای منتظر شوید تا عملیات نصب تمام شود. نصب در حدود ۱۵ دقیقه زمان برد (در بسیاری موارد نصب مینت به میزان قابل توجهی سریع‌تر از پدر خود یعنی اوبونتو صورت می‌گیرد!).

مدیربسته

زمانی‌ که مینت اجرا شد آیکنی بر روی سینی بالایی سیستم خبر از وجود به‌روزرسانی‌هایی برای سیستم تازه نصب شده‌ی ما می‌داد. حجم بسته‌های به روز رسانی که برای ما در نظر گرفته شده بود بالا بود و فعلاً از انجام به روز رسانی صرف نظر کردیم. ولی برای بررسی آن چندین بسته را انتخاب و نصب کردیم که دانلود و نصب آن‌ها بدون کمترین مشکلی انجام پذیرفت. به غیر از به روز رسان، شما دو ابزار دیگر در سیستم برای نصب بسته‌ها در اختیار دارید. اولین ابزار، برنامه معروف Synaptic است که از اوبونتو ۱۱٫۱۰ حذف شده و گویا مینت دوباره آن را برگردانده است؛ و برنامه دیگه Software Manger است که با یک دسته‌بندی خوب امکان انتخاب برنامه‌ها را برای ما آسان می‌کند. در Software Manager هر برنامه دارای امتیاز منحصر به فرد خود است. همچنین بررسی‌های دیگران را در مورد هر برنامه و نمره‌ای که آن‌ها به برنامه داده‌اند را می‌توانید مشاهده کنید. این امکان بسیار خوب و جالبیست که می‌توانید همزمان از نظرات دیگران بهره مند شوید. در ضمن توضیحات کاملی در مورد هر برنامه در کنار آن داده شده و شما به راحتی زدن یک کلیک بر روی دکمه Install/Remove می‌توانید آن‌ها را حذف/نصب کنید. با کمک این نرم‌افزار شما می‌توانید به نزدیک به ۶۰هزار برنامه و ابزار مختلف دسترسی داشته باشید. به نصب چندین بسته از جمله Audacity از طریق این برنامه پرداختیم که بدون هیچ مشکلی عملیات نصب به پایان رسید. البته بعد از نصب بسته چنانچه شما از صفحه آن نرم‌افزار خارج نشده باشید دکمه Remove برای حذف آن ظاهر نمی‌شود ولی با یک بار خارج/وارد شدن شاهد این دکمه خواهید بود و به همان راحتی نصب می‌توانید برنامه‌ها را حذف کنید.

ابزارها

مینت همیشه با یک مجموعه قوی از برنامه‌های پیش‌فرض ظاهر می‌شود. برای وب‌گردی شما فایرفاکس ۷.۰.۱ را در اختیار دارید (که به علت سیاست انتشارهای سریع فایرفاکس چندان جدید به نظر نمی‌رسد!) اما اینبار موتور جستجوی پیش‌فرض در فایرفاکس Duck Duck Go است. DuckDuckGo می‌گوید ما نتایجی را به شما نشان می‌دهیم که به همه نشان می‌دهیم و اطلاعات شما را ذخیره نمی‌کنیم. شاید برای من و شما که از گنو/لینوکس استفاده می‌کنیم و با فلسفه آن آشنا هستیم DuckDuckGo گزینه بهتری باشد. هر چند به نظر می‌رسد نتایج گوگل خیلی سریع‌تر ما را به جواب‌هایمان می‌رساند. از مرورگر وب که بگذریم به Thunderbird می‌رسیم، این برنامه به عنوان کلاینت ایمیل انجام وظیفه می‌کند. Pidgin برای گپ و گفتگوی اینترنتی جایگزین Empathy در اوبونتو شده و طبق معمول Transmission امکان دانلود تورنت‌ها را برای شما فراهم می‌آورد. مجموعه LibreOffice برای کارهای اداری و گیمپ هم برای ویرایش تصاویر در اختیار کاربر قرار دارد.

در قسمت مولتی مدیا Banshee و VLC به همراه MPlayer و Totem قرار دارند؛ شاید بتوان این ایراد را به مینت گرفت که چرا اشتباه اوبونتو در مورد نرم‌افزار پخش و مدیریت موسیقی Banshee را تکرار کرده است. همانگونه که در بررسی اوبونتو ۱۱٫۱۰ ذکر آن رفت این نرم‌افزار ضمن استفاده از Mono هنوز به GTK3 که گنوم۳ بر پایه‌ آن ساخته شده پورت نشده است و کاربر را به شدت با مشکلاتی نظیر کندی و کرش‌های گاه و بی‌گاه مواجه می‌کند؛ مسلما Rhythmbox می‌توانست انتخاب مناسب‌تری در این بخش باشد.

در مینت ۱۲ یک ضبط کننده صدا به همراه رایت کننده دیسک نیز در اختیار کاربر قرار گرفته است. در کنار این همه برنامه کاربردی، کدک‌های صوتی و تصویری نیز همانگونه که انتظار داشتیم نصب شده بودند و فلش‌پلیر نیز به خوبی پیکربندی شده بود. یک ابزار پیکربندی شبکه، پشتیبان‌گیر، و مسدود کننده دامنه (domain blocker) در کنار یک دیوار آتش نیز شما را همراهی می‌کند.

عملکرد

ما مینت را بر روی دو سیستم مختلف مورد ارزیابی قرار دادیم

لپ‌تاپ

بر روی لپ‌تاپ hp G62 با پردازنده intel CORE i3 مینت در حالت زنده و نصب شده تمام دیوایس‌ها را شناسایی کرد. بلوتوث از ابتدا به خوبی عمل می‌کرد و فرستادن فایل از لپ‌تاپ به موبایل با موفقیت انجام پذیرفت. همچنین به راحتی می‌توانستیم سرویس دهنده موبایل (همراه‌اول/ایرانسل) را برای استفاده از اینترنت موبایل اضافه کنیم. اما گرفتن فایل از موبایل با شکست مواجه شد.

تاچ‌پد چیزی فراتر از انتظار ما بود و بسیار عالی پیکربندی شده بود. تجربه تاچ‌پد در لینوکس مینت از تجربه آن در ویندوز به همراه راه‌انداز مخصوص خودش شیرین‌تر بود ولی متأسفانه در دسکتاپ MATE ضربه‌ بر روی آن به عنوان کلیک دریافت نمی‌شد. اما در بقیه محیط‌ها همه چیز خوب بود.با زدن همزمان دو انگشت بر روی صفحه تاچ‌پد هم راست کلیک اعمال می‌شد. به محضی که لینوکس مینت بر روی لپ‌تاپ اجرا شد از ما درخواست نصب بسته‌ای از طریق راه‌اندازهای اضافی را داد که مربوط به دستگاه وایرلس بود. با نصب آن بسته وایرلس هم به خوبی پیکربندی شد؛ ضمن اینکه کارت صوتی هم به خوبی شناخته شده بود. سرعت عملکرد سیستم بر روی لپ‌تاپ با انتخاب ext4 بعنوان فایل‌سیستم بسیار عالی بود و برنامه‌ها با کمترین تأخیر اجرا می‌شدند. کافی بود بر روی فایرفاکس کلیک کنید تا در کسری از ثانیه جلوی شما ظاهر شود. البته طبق بررسی سایت دیسترو واچ نصب مینت بر روی brtfs با مشکلاتی از جمله کندی و تأخیر در حین راه‌اندازی همراه خواهد بود که به عنوان مشکلات شناخته شده‌ پیش‌تر مطرح شده اند.

افکت‌های مختلف به خوبی کار می‌کرد که حاکی از نصب و پیکربندی خوب کارت گرافیک اینتل ما بود. تفکیک‌پذیری تصویر هم در حالت ایده‌آل بود. البته نا گفته نماند که عمر باتری نسبت به اسلک‌ور کمتر بود. 

در حین کار با مینت به سراغ شمارش سیکل هارد رفتیم و شوربختانه متوجه شدیم که این عدد با سرعت عجیبی در حال اضافه شدن است که می‌توانست به هارد دیسک صدمات جبران ناپذیری وارد کند. بعد از خواندن مطلب مشابه در انجمن ابوونتو ایران به راه حلی صد در صد نرسیدیم و سؤال خود را در انجمن اصلی مینت مطرح کردیم که پس از یافتن راه‌حل آن را در این تاپیک از انجمن‌های LinuxReview توضیح داده‌ایم. چنانچه شما قصد نصب مینت بر روی لپ‌تاپ خود را دارید بهتر است ابتدا مطلب موجود در انجمن را برای رفع مشکل مطالعه نمائید.

سیستم رومیزی

ما مینت را بر روی سیستم رومیزی با Intel(R) Core(TM)2 Quad CPU Q8300 @ 2.50GHz و گرافیک NVidia Corporation GT215 [GeForce GT 240] ‎  اجرا کردیم. سرعت بارگزاری سیستم در حالت زنده در سیستم رومیزی از لپ‌تاپ بیشتر بود. کارت گرافیک به خوبی پیکربندی شده بود و شبکه به درستی کار می‌کرد. تفکیک‌پذیری تصویر نیز در حالت ایده‌آل بود. صدا نیز به خوبی شناخته و پیکربندی شده بود.

نتیجه گیری

لینوکس مینت بدون شک استحقاق بودن در صدر جدول دیستروواچ را دارد. رابط فوق‌العاده آن به یک کاربر غریبه با گنوم شل احساس خوبی را القاء می‌کند و البته با داشتن رابط‌های متنوع ابداعی و پشتیبانی مناسب از تمامی محیط‌های از پیش ساخته شده به راحتی طیف عظیمی از کاربران را راضی نگه می‌دارد. همچنین لینوکس مینت با داشتن مخازن عظیم نرم‌افزاری امکان دسترسی به هزاران ابزار و برنامه را برای کاربران فراهم می‌کند. مدیر بسته عالی با دسته بندی بسیار خوب و داشتن نظرات و نمرات دیگران در مورد هر بسته امتیاز بزرگ دیگر این توزیع به حساب می‌آید.

تمام این موارد به کنار، یکی از بزرگترین عوامل موفقیت این توزیع، فعالیت جالب توجه و متواضعانه‌ی توسعه دهندگان آن است. بسیاری توزیع‌ها پس از رسیدن به آماری قابل توجه و یا با داشتن یک کمپانی حامی، تقریبا به شیوه شرکت‌های انحصاری عمل کرده و روز به روز ارتباط مستقیم خود را با کاربران از دست می‌دهند. این در حالی‌ست که توسعه دهندگان مینت همچون وبلاگ‌نویسان عادی با کاربران خود صحبت کرده، به آنان تصمیمات خود را پیش از اجرا اعلام کرده و بدون واسطه به مشورت و جمع نظرات کاربران می‌پردازند.

مینت را می‌توان یک سیستم‌عامل همه چیز تمام دانست که در نسخه‌های اخیر هرگز دست از نوآوری برای قشر هدف خود نکشیده است. با توجه به اینکه مدتی پس از انتشار رسمی اوبونتو منتشر می‌شود شامل بروزرسانی‌های اولیه بوده و تا حدود زیادی پایداری سیستم را تضمین می‌کند.

در نهایت اگر کاربری با نیازهای روزمره هستید که از سیستم خود فقط توقع انجام وظیفه به بهترین نحو آن هم بدون نیاز به عملیات‌های گوناگون پس از نصب دارید، بطور قطع و با اطمینان، مینت را به شما پیشنهاد می‌کنیم.