چاکرا یک توزیع گنو/لینوکس مبتنی بر آرچ است که حول محور Qt طراحی شده است و میتوان گفت از GTK پاک است. این پروژه در ابتدا یک پروژه تفننی بود، اما امروزه به یک پروژه بزرگ و پرقدرت تبدیل شده و روز به روز از آرچ فاصله گرفته و حتی شامل مخازن مجزا از آرچ میباشد. یکی از ویژگیهای مهم آن انتشار به صورت Half-Rolling Release است. این قابلیت به کاربر این امکان را میدهد که با سرعت، به سادگی و ضمن حفظ پایداری به آخرین نسخه بهروزرسانی کند. در این شیوه کاربر از اطمینان بیشتری برای بروزرسانی سیستم برخوردار خواهد بود؛ بدین شکل که پکیجهای حیاتی سیستم نظیر کرنل، درایورها، ایکس سرور و … پس از تستهای طولانی مدت از مخازن تستینگ به مخازن اصلی منتقل خواهند شد. این مورد باعث میشود تا حدود زیادی از ضررهای شیوهی Rolling Release کاسته شود. البته این مورد برای پکیجهای عادی و بیخطر بشکل انتشار غلطان کامل خواهد بود.
Chakra در زبان سانسکریت، به معنای چرخ است. یکی از نکات قابل توجه برای ما ایرانیها، میتواند نامگذاری Chakra 2011.02 با اسم رمز کورش (Cyrus) باشد. میز کار این توزیع آلمانی KDE است که توسط تیم چاکرا بهینه سازی شده است که پیشتر به آن KDE Mode گفته میشد و کاربران آرچ نیز قادر به استفاده از آن بودند. ولی با ایجاد تغییرات بنیادین و فاصله گرفتن چاکرا از آرچ، کاربران آرچ قادر به استفاده از میزکار بهینه شده توسط تیم چاکرا نیستند. جدید ترین نسخهی این توزیع نسخهی پایدار Chakra 2011.04 با اسم رمز Aida است. از دیگر تغییرات مهم در این نسخه میتوان به استفاده از نسخه پایدار KDE ورژن ۴٫۶٫۵ که توسط تیم چاکرا بهینه سازی شده اشاره کرد. همچنین راهاندازهای گرافیکی دو کارت مطرح در بازار به نسخههای Catalyst 11.6 و NVidia 275 ارتقاء یافتهاند.
نصب چاکرا
نصب و راهاندازی چاکرا در سیستمهای ۳۲ بیتی و ۶۴ بیتی از طریق CD/DVD ISO image صورت میگیرد. در ابتدا ایمیج دریافتی را بر روی یک CD و یا DVD رایت میکنیم، با بارگذاری نصاب چاکرا، به صفحهی انتخاب زبان آن هدایت میشویم، نصاب چاکرا شامل بیشتر زبان های زنده ی دنیا است که در این لیست نام زبان(آرژانتینی) هم به چشم میخورد. ولی آیا آرژانتینی واقعا یک زبان است؟
- bootMenu
بعد از مرحله انتخابِ زبانِ نصب و راهاندازی، نصاب چاکرا کاربر را به انتخاب نحوه نصب هدایت میکند، اگر شما میخواهید از راهاندازهای غیر آزاد استفاده کنید گزینه « (Start (include nonfree drivers » را انتخاب کنید، در غیر اینصورت از گزینهی اول یعنی « Start » استفاده کنید (در این حالت از راهاندازهای آزاد استفاده خواهد شد)، اگراز صفحه نمایش قدیمی استفاده میکنید گزینه دوم « (Start ( old display » را انتخاب کنید.
- bootMenu2
اگر از نسخهی DVD استفاده میکنید، بعد از این مرحله دو گزینه پیش روی شما قرار میگیرد که میتوانید مشخص کنید که از چه کرنل (=هسته)ای استفاده شود.
- DVDbootMenu
1- هسته پایدار استاندارد Boot with standard Kernel
2- هسته با پشتیبانی بلند مدت Boot with lts-Kernel
نکته: بعد از انتخاب زبان ، نوع درایور (و انتخاب نوع کرنل در نسخه ی dvd) چاکرا به نسخه ی live بوت میشود. و می توان چاکرا را بدون نیاز به نصب استفاده کرد. شما می توانید در هنگام اجرای چاکرا به صورت زنده (live) برنامه ی نصاب چاکرا را با نام Tribe اجرا کرده و وارد مرحله ی نصب شوید.
بعد از طی مراحل اولیه نصب چاکرا، به قسمت اصلی نصب و راهاندازی، و بعد از صفحه خوشآمد گویی به مرحله تنظیمات حساب کاربری میرسیم. در این مرحله مشخصات نام کاربری، رمز عبور، و نام کامپیوتر خود را وارد میکنیم.
- Install
همچنین شما میتوانید در این مرحله از نصب، چندین کاربر را برای کار در کامپیوتر تعریف نمایید.
مرحله بعدی، مرحله تنظیمات پارتیشنبندی و ایجاد نقطههای اتصال (Moint Point) است. در این توزیع اکثر فایل سیستمهای موجود از قبیل ext 1,2,3,4 و xfs, jfs , reiserfs و فایل سیستمهای سیستم عامل ویندوز شامل NTFS, FAT32و FAT 16 نیز پشتیبانی میشوند.
شما میتوانید تنظیمات پیشرفته پارتیشنبندی را توسط گزینهی Advanced انجام دهید. در Combo box مقابل نام هر پارتیشن، گزینههایی برای تغییر نقطه اتصال پارتیشن تعبیه شدهاند که میتوانید با انتخاب آن، پارتیشن را به یک نقطه دلخواه متصل کنید.
سیستم فایل سیستم عاملهای شبه یونیکس و یونیکس به صورت یک درخت وارونه، پیادهسازی شده است. در لینوکس چیزی با نام درایوهای A, C, D و … نداریم، تمام ابزارها و سیستم فایلها شاخههایی از این درخت وارونه هستند. مرکز این درخت ریشه یا root نام دارد. (اطلاعات بیشتر)
دیسکهای سخت میتوانند پارتیشنهای مختلفی داشته باشند که هر پارتیشن میتواند با یک نقطه اتصال به سیستم شناسانده شود، مثلا میتوانید یک پارتیشن برای آرشیو فیلمهای خود با نام VIDEO بسازید و آن را به /media/VIDEO متصل کنید و از طریق مسیر مذکور به آن دسترسی داشته باشید.
میز کار
میز کار استفاده شده در توزیع چاکرا (۲۰۱۱.۰۴)، KDE نسخه ۴٫۶٫۵ است، بهبود و شخصی سازیهای زیادی هم در پوستهی میز کار و هم بر روی کارایی KDE انجام شده است.
تصویر پایین تصویری از میز کار KDE در چاکرا است:
- Netbook
- Desktop
از دیگر تغییرات رخ داده در این نسخه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ارتقا به هستهی پایدار لینوکس ۲٫۶٫۳۹٫۳
- ارتقا به Xorg ۷.۶ به همراه Mesa ۷.۱۰.۳ و Xorg-Server ۱.۱۰.۳
- بهروزرسانی رابط گرافیکی CInstall (نرم افزاری جهت مدیریت و نصب بسته های نرم افزاری bundle)
- ارتقا برنامهی مدیریت بستههای نرم افزاری AppSet به نسخه ی ۰٫۶٫۰
- و رفع یک سری از باگها در هنگام نصب و راهاندازی توزیع.
مدیریت بستههای نرمافزاری
در نسخههای فعلی، چاکرا همچون آرچ از pacman به همراه App Set Qt برای مدیریت بستههای نرمافزاری استفاده میکند. اخیراً تصمیماتی در تیم چاکرا گرفته شده است که در آینده Akabei جای Pacman را در چاکرا بگیرد. فعلا pacman مدیر بسته های نرم افزاری اصلی چاکرا است و حتی به احتمال زیاد در نسخه ی بعدی (۲۰۱۱٫۰۹) هم از pacman استفاده خواهد شد. لازم به ذکر است که مخازن چاکرا به طور کلی از مخازن آرچ جدا شدهاند.
- Appset-QT
App Set Qt یک ابزار گرافیکی برای نصب بستههای نرم افزاری بر روی چاکرا و آرچ است. این ابزار هم در آرچ و هم در چاکرا قابل نصب است. کار با آن به راحتی کار با مدیرِ بستههای گرافیکی در دیگر توزیعهای گنو/لینوکس است و نصب بستههای نرمافزاری از مخازن رسمی و یا CCR (در آرچ AUR) توسط آن به راحتی انجام میپذیرد.
- Appset-QT
همچنین در قسمت اختیارات (Options) میتوانید به تنظیمات زیادی مانند اجرای برنامه در حالت تمام صفحه و یا انجام عملیات در پشت صحنه و… دسترسی داشته باشید. لازم به ذکر است که آیکون برنامه در System Tray قرار میگیرد که با کلید بر روی آن، پنجره App Set Qt نمایان میشود.
پیش از این گفتیم که این توزیع از GTK پاک است، سوالی که مطرح میشود این است که برنامههای بر پایهی GTK در این توزیع به چه شکلی اجرا میشوند. با توجه به این که بیشتر نرمافزارهای معروف همچون فایرفاکس، کرومیوم، گیمپ، فایلزیلا و… بر پایهی GTK هستند و نمیتوان به راحتی قید آنها را زد پاسخ به این سوال ضرورت بیشتری پیدا میکند. جواب این سوال این است که برنامه های GTK توسط Boundle System نصب و اجرا میشوند. برای مثال فایرفاکس با تمام فایلهای مورد نیازش بدون اینکه هیچ فایلی را در سیتم شما نصب کند اجرا میشود. ارایه توضیحات بیشتر در این حوزه خارج از حوصله این مقاله است، شما میتوانید اطلاعات بیشتر را از سایت چاکرا دریافت کنید. نصب و مدیریت Boundleها توسط Boundle Manager که یک ابزار گرافیکی است انجام میشود.
- Bundles
- Bundles
از دیگر مسایل انتقال بیشتر نرمافزارهای GTK همانند LibreOffice و Firefox به Qt است که توسط تیم چاکرا صورت گرفته است. این کار باعث میشود که ظاهر و امکانات این ابزارها هماهنگی بیشتری با میز کار KDE داشته باشند. ایدهی خالص سازی سیستمعامل از GTK، بسیاری از وفاداران به QT را خشنود ساخته است. همچنین نسخه ۵ Firefox -Qt در مخازن ناپایدار چاکرا قرار دارد (در زمان نگارش این مقاله) و در آیندهای نزدیک به مخازن رسمی و پایدار انتقال مییابد که این خبر بسیار مهمی برای طرفداران مرورگر محبوب فایرفاکس و میز کار KDE خواهد بود.
نکات پایانی:
چاکرا دیگر تنها یک توزیع نوپا و در حال آزمایش نیست و به پایداری کاملاً رضایت بخشی رسیده است. در این توزیع ایدههای کاملاً نویی پا گرفتهاند که بین دیگر توزیعهای گنو/لینوکس کاملاً منحصر به فرد هستند. یکی از این ویژگیهای پاک بودن از GTK و هماهنگی کامل با QT و همچنین سیستم Boundle این توزیع است. ویژگی Half-Rolling Release نیز میتواند بهروز بودن را همراه با امنیت و پایداری بیشتر، نسبت به سایر شیوههای انتشار، برای سیستم شما به ارمغان بیاورد.
توزیع چاکرا معمولا به کاربرانی که علاقهمند به آرچ بودند ولی توانایی سر و کله زدن با سیستم را نداشتند پیشنهاد میشد. ولی در حال حاضر این توزیع به جایگاهی رسیده که میتواند به سادگی حتی کاربران آرچ را هم ترغیب کند.
چاکرا دارای یک سایت فارسی و حتی یک تیم فارسی هم هست که هر چند مانند جامعه کاربران ایرانی سایر توزیع ها، فعال نیست ولی بعضا در روند توسعه ی چاکرا مخصوصا طراحی قالب گرافیکی و ظاهر (Theme) بخش های مختلف چاکرا فعالیت می کند. و همچنین روزبه شفیعی یکی از فعالان این سایت طراح تمی است که Neda نام دارد و در چاکرا ۲۰۱۱ استفاده می شود.
عالی بود احسان جان
بررسی خوبی از چاکرا بود
من که خیلی وقته دیگه سمتش نرفتم با خوندن این مقاله فهمیدم که خیلی تغییر کرده
شاید یه بار دیگه تستش کنم :)
منظور از فایرفاکس QT در اینجا فقط اینه که یک پوسته ی مشابه QT براش طراحی شده یا کل GUI اون با استفاده از QT بازسازی شده؟! این دو تا خیلی با هم تفاوت دارن
<< یک پوسته ی مشابه QT براش طراحی شده
نه پوسته یا تم نیست. بلکه firefox و libreoffice ای است که پاک از gtk است.
هنگام انتخاب زبان زیاد سخت نبود که یه چند تا میومدید پایین و زبان های دیگه رو هم میدیدید. تقریبن تمام زبان های مطرح دنیا رو هنگام نصب می شد انتخاب کرد ولی شما فقط اون ۱۱ تای بالایی رو مطاحظه کردید و شمردید که از اونجا که به ترتیب حروف الفبا لیست شده بودن تو این عکسی که گذاشتید تا حرف D بیشتر نیومده.
در ضمن باید بگم بله در بعضی از کشورهای امریکای لاتین تفاوت هایی در گویش و در بعضی موارد نگارش زبان اسپانیایی با خود اسپانیا هست.(دقیقن همونطور که بین انگلیسی بریتانیا با انگلیسی ایالات متحده یا بین پرتغالی و پرتغالی برزیل هست.) اگر نیاز به توضیح بود بفرمایید تا کامل بیان کنم.
ولی در کل ترجمه خوبی بود.من هم چاکرا رو نصب کردم و برای اولین بار یه KDE قابل قیاس با openSUSE دیدم.و یه مقدار هم حس می کنم سرعتش از سرعت سایر KDE هایی که دیده بودم(Kubuntu ,Fedora ,SUSE , Mandriva ,Pclinux) بیشتر هست. نمی دونم این فقط احساس منه یا برای بقیه هم اینطور هست.
باز هم ممنون .موفق باشید.
در مورد لیست زبان راست می گی چک کردم زبانهای خیلی بیشتری رو پشتیبانی می کرد :) (اصلاح کردم) تشکر
« ولی در کل ترجمه خوبی بود. » تر جمه نبود خودم نوشته بودم.
بررسی خیلی خوبی بود مخصوصا برای من که علاقه ی خاصی به این توزیع دارم و از بدو پیدایش این پروژه ، روند توسعه ی اون رو پیگیری می کنم. چند تا نکته هست که اگه اصلاح بشه این ریویو رو بی نقص و کامل میکنه:
۱- بعد از انتخاب زبان ، نوع درایور (و انتخاب نوع کرنل در نسخه ی dvd) چاکرا تازه به نسخه ی live بوت میشه و بدون نیاز به نصب میشه ازش استفاده کرد. و اگر برنامه ی نصاب چاکرا با نام Tribe رو اجرا کنید ، کاربر تازه وارد مرحله ی نصب میشه …
۲- در بخش میزکار نسخه ی چاکرا اشتباها ۲۰۱۱.۰۲ ذکر شده که باید اصلاح بشه
۳- در بخش مدیریت بسته های نرم افزاری اشاره کردید که اخیرا Akabei جای pacman رو در چاکرا گرفته که اشتباه است ! Akabei در حال توسعه هست و در آینده جایگزین pacman خواهد شد. فعلا پکمن package manager اصلی چاکرا هست و حتی احتمال زیاد در نسخه ی بعدی (۲۰۱۱٫۰۹) هم از pacman استفاده خواهد شد.
۴- اشاره به این نکته هم بد نیست که چاکرا یک سایت فارسی و حتی یک تیم فارسی هم داره که هر چند خیلی فعال نیست ولی بعضا در روند توسعه ی چاکرا مخصوصا طراحی قالب گرافیکی و تم بخش های مختلف چاکرا فعالیت می کنه که نفر اصلی اون هم روزبه شفیعی هست. تمی که در چاکرا ۲۰۱۱ استفاده شده Neda نام داره که طراحی اختصاصی روزبه هست.
http://chakra-project.ir
در مجموع بررسی خوبی بود ;-)
ممنون. به روز رسانی شد :)
عالی بود
یه سوال می خواستم بدون لینک دانلود dvd چیه
در این نسخه به دلیل اینکه از ابزار جدید و اختصاصی چاکرا برای ساختن فایل ایمیج استفاده شده و این ابزار فعلا قابلیت ایجاد نسخه ی dvd با دو تا کرنل رو نداره ، نسخه ی dvd نداره. ولی در نسخه های بعدی dvd هم اضافه میشه
بسیار خوب آقا! دست شما درد نکنه!
راستی برنامههای GTK رو نمیشه روی این نصب کرد؟
مخازن آرچ رو پشتیبانی می کنه؟
Yaourt با این کار میکنه یا خیر؟
۱- همونطور که در ریویو اشاره شد برای اجرای برنامه های مبتنی بر GTK باید از پکیج های آماده و قابل اجرا با نام Bundle استفاده کنید. این پکیج ها رو یا باید از طریق برنامه ی اختصاصی خود چاکرا دانلود و اجرا کنید یا به صورت دستی از لینک زیر دانلود و اجرا کنید. بعد از یک بار اجرای فایل ، اسم برنامه به داخل منوی برنامه ها منتقل میشه و دیگه نیازی به اجرای فایل برنامه ندارید و مثل برنامه های نصب شده عمل میکنه ولی در واقع اون فایل رو داره اجرا میکنه.
http://chakra-project.org/bundles.html
http://chakra-project.org/packages/index.php?act=search&subdir=&sortby=name&order=ascending&searchpattern=i686*.cb
2- نه دیگه مخازن آرچ رو پشتیبانی نمی کنه چون دیگه چاکرا مبتنی بر آرچ نیست و مخازن اختصاصی خودش رو داره که روز به روز هم کامل تر میشه. البته شاید بشه مخازن و پکیج های آرچ رو در چاکرا اجرا کرد ولی تضمینی نیست که هیچ مشکلی پیش نیاد. مثل اجرای پکیج های اوبونتو در دبیان یا بالعکس که ممکنه سیستم رو بهم بریزه …
۳- نه با yaourt کار نمیکنه به همون دلیل بالا … ! ولی چاکرا مشابه مخزن AUR در آرچ رو با نام CCR پیاده سازی کرده و نصب همه نوع برنامه (مخصوصا برنامه هایی که در مخازن نیست) از طریق اون امکان پذیره.
http://chakra-project.org/ccr
http://www.chakra-project.org/wiki/index.php/Chakra_Community_Repository
ممنون حسین جان.
بزرگترین نقطه قوت همچین توزیعی میتونست سازگاریش با مخازن آرچ باشه….
منم به تازگی چاکرا رو تجربه کردم. در کل دوستش داشتم و برام جالب بود. چند تا ایراد باعث شد که فعلا باهاش حال نکنم. یکی اینکه مخازنش خیلی کم سرعت بودن و مدام قطع و وصل میشدن و بعضی از مخازن هم برای ایران به نظر میومد که تحریم هست. تازه دانلودش resume نداشت ولی من چون با آرچ کار کرده بودم حلش کردم. دوم اینکه فایرفاکس داخل خود مخازن نبود. این در حالی بود که opera توی مخازن بود. جفتشونم gtk هستن. سوم اینکه تعداد برنامه های داخل مخازن خیلی کم بودن. به نظر من این موارد نشون میدن که چاکرا هنوز یه توزیع خصوصی هست. برنامه هایی رو داره که خود توسعه دهنده های چاکرا حال میکنن تو مخازن راه بدن.
چند تا مورد گزارش باگ هم میخواستم بکنم که ادمین سایتشون اومد گفت که گزارشت اشتباه هست چون فلان برنامه برای من داره درست کار میکنه پس همه چی رو به راه هست. (این بزرگترین مشکل برنامه نویس های تازه کار هست. باباجون برنامه برای تو بایدم درست کار کنه مخصوصا اگه درایور باشه. مهم اینه که توی یه کامپیوتر دیگه با یه مشخصات دیگه هم درست کارکنه.) این موارد باعث شد که من یه حس بدی پیدا کنم که این پروژه خیلی فراگیر نیست و به صورت حرفه ای درنیومده.
در کل نظر مثبتی به این پروژه دارم. نصاب برنامه خیلی خوشگله ولی موقع نصب اولیه بدون اینکه خبری چیزی بده به اینترنت وصل میشه و یه کارایی میکنه. اگه اینترنت کند ایرانی مثل من داشته باشید فکر میکنید هنگ کرده.
ایده قشنگی که تو چاکرا دیدم این بود که برنامه مدیریت بستشون با یه خبرنامه زمیمه شده بود که کارایی که باید انجام بدیم تا سیستم رو به روز نگه داریم توی اون اومده بود.
اگه بخوام توزیع های غلطان رو رتبه بندی کنم از نظر پایداری اول جنتو هست و بعد چاکرا و بعد آرچ و در آخر دبین تستینگ (البته با طعم LMDE).
اگه بخوام به مستندسازی نمره بدم آرچ اوله و بعد جنتو و بعد چاگرا و در آخر LMDE
چیز دیگه ای که باعث شد با چاکرا مثل آرچ حال کنم استفاده از فرمت فشرده xz بود که خیلی باعث افزایش سرعت به روز رسانی شده. برای تیم چاکرا آرزوی موفقیت میکنم.
- من مشکل کم بودن سرعت مخازن و مشکل resume رو ندارم. شاید با عوض کردن سرور مشکلتون حل بشه.
- در مورد opera هم خدمتتون عرض کنم که opera با Qt نوشته شده و به هیچ عنوان نسخه ی GTK نداره !
نه عزیز دل برادر شما اینترنتت پر سرعت داری حتما. دانلود فایلهای بزرگ گه گاهی نیمه کاره قطع میشه و pacman ابله شروع میکنه از اول دانلودشون کنه. پس مشکل resume مربوط میشه به pacman که به صورت داخلی resume نمیفهمه چیه. ولی خوب میشه به جناب pacman فهموند که با aria2c یا Wget یا curl دانلود رو انجام بده.
در مورد اینکه opera با qt هست شاید حق با شما باشه من در این مورد تحقیق نکردم ولی چیزی که موقع نصب opera دیدم این بود که چندتا بسته gtk روهم دانلود میکنه. شاید اشتباه دیدم یا اشتباه میکنم. اصلا روی حرفم پافشاری نمیکنم. شاید اشتباه کرده باشم.
بلوتوث و شبکه چاکرا هر دو تا باگ های به شدت بدی دارند و این کار علاقه کاربر رو کم می کنه.